پژوهشگر · عصب‌شناس · روانپزشک

دکتر کریم
رستگار

دکترای پزشکی، دکترای تخصصی

دانشیار فیزیولوژی اعصاب (بازنشسته)
دانشگاه علوم پزشکی شیراز
دکترای علوم اعصاب — دانشگاه کالج لندن، ۱۹۹۰

دکتر کریم رستگار
۲۰مجموعه ۲۰ جلدی قرآنولوژی
۴۰+سال پژوهش قرآنی

زندگی‌ای که با
قرآن و آزمایشگاه شکل گرفت

دکتر کریم رستگار در سال ۱۳۲۶ در شیراز، در خانواده‌ای از طبقه متوسط و معتدل در دینداری به دنیا آمد. از همان کودکی به قرآن کریم علاقه‌مند شد و سال‌های دوران دبیرستان را به مطالعه عمیق متن و معنای آن اختصاص داد — شکل‌گیری‌ای که تمام مسیر فکری زندگی‌اش را رقم زد.

در دوران تحصیل پزشکی در دانشگاه پهلوی در اواسط دهه ۱۳۴۰، دکتر رستگار به این باور رسید که اصلاح اجتماعی واقعی نیازمند درک دقیق قوانین حاکم بر جامعه انسانی است. این باور او را به فعالیت سیاسی و برای یک دهه به عضویت در یک سازمان انقلابی اسلامی کشاند. این سال‌های مبارزه سیاسی، زندان و انفرادی بود که فهم او از اسلام دچار تحولی بنیادین شد.

وی با درک محدودیت‌های ایدئولوژیک مارکسیزم — که بر فضای روشنفکری ایران غالب بود — و اینکه تفسیرهای سنتی رایج از اسلام هیچ چارچوب علمی کافی برای فهم طبیعت و جامعه ارائه نمی‌دهند، به خود قرآن روی آورد.

دکتر رستگار در انفرادی، با یک نسخه قرآن کریم به‌عنوان تنها همراهش، تعمق در آن را به شیوه‌ای متفاوت آغاز کرد — در این زمان بود که دریافت قرآن نه متنی عبادی، بلکه کتابی است که با زبان خاص خود، توصیفی منسجم از جهان مادی و اجتماعی ارائه می‌دهد.

— از بیوگرافی ایشان

او از تجربه دوران زندان با یک سری برنامه‌های پژوهشی بیرون آمد که بقیه عمرش را به آن‌ها اختصاص داد. پس از اتمام دوره پزشکی، دکتر رستگار آموزش تخصصی در روان‌پزشکی را گذراند و رتبه نخست بورد روان‌پزشکی کشور را کسب کرد، سپس برای انجام پژوهش در علوم اعصاب به دانشگاه کالج لندن رفت و در سال ۱۹۹۰ دوره دکترا در این رشته را به پایان رساند. پژوهش او بر مکانیزم فیزیولوژیک اثر روح بر مغز متمرکز بود — پرسشی که از قرآن به آزمایشگاه برده بود. او با کار بر روی مدل‌های تجربی سایکوفیزیک، چارچوبی تجربی برای فهم رابطه مغز و روح — آن‌طور که قرآن توصیف می‌کند — توسعه داد. علی‌رغم دریافت جایزه به‌عنوان یکی از بهترین پژوهش‌های دوره دکتری، استناد او به حقیقت روح در جلسه دفاع بسیار مناقشه‌برانگیز شد.

با بازگشت به ایران، دکتر رستگار به هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز پیوست، جایی که از سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۹ به‌عنوان دانشیار فیزیولوژی اعصاب و رئیس گروه فیزیولوژی خدمت کرد. او بیش از دو دهه به‌عنوان روانپزشک مشاور به کار بالینی ادامه داد و همزمان پروژه علمی بزرگ‌تری را که دهه‌ها پیش در آن سلول انفرادی آغاز شده بود، دنبال می‌کرد. در سال ۲۰۲۰ از دانشگاه بازنشسته شد.

حاصل این پژوهش مادام‌العمر، مجموعه قرآنولوژی است — بیست جلد که کیهان‌شناسی، فیزیک، علوم زمین، منشاء، ماهیت و تکامل حیات، علوم اعصاب، روان‌شناسی، نظریه اجتماعی و الهیات را پوشش می‌دهد. همه جلدها به زبان فارسی کامل شده‌اند. ترجمه‌های انگلیسی تحت نظارت مؤسسه علوم قرآنی در حال آماده‌سازی است. جلد اول، مبانی قرآنولوژی، تکمیل شده و اکنون در حال بررسی توسط ناشران دانشگاهی و تخصصی است.

کار دکتر رستگار نه در پی آشتی دادن قرآن با علم است و نه در پی تطبیق قرآن با یافته‌های علمی. کار او بیان حقایق جهان هستی از زبان قرآن است؛ زبانی که در قالب تمثیل‌ها و مدل‌ها رمزگذاری شده تا چراغ راه پیشرفت علمی بشر در تمامی زمینه‌های علمی در طول تاریخ باشد. کتاب‌های دکتر رستگار توصیفی منسجم و از نظر علمی دقیق و روشنگر حقایق جهان هستی از زبان قرآن است.

مجموعه قرآنولوژی —
بیست جلد

اثری ۲۰ جلدی در تمامی حوزه‌های آفرینش — از کیهان‌شناسی تا علوم اعصاب. در زیر سه جلد از توسعه‌یافته‌ترین جلدهای این مجموعه آمده است.

فهرست کامل انتشارات
جلد ۱

مبانی قرآنولوژی

چارچوب محکمات و متشابهات و روش تأویل، که مبنای تمام مجلدات این مجموعه است، در این جلد بنیان نهاده می‌شود.

جلد ۱۳

رساله‌ای درباره روح

پژوهشی علمی درباره وجود روح و پیامدهای آن برای اراده و مسئولیت انسانی. ترجمه انگلیسی کامل است.

جلد ۹

هفت آسمان

استدلال می‌کند که «سبع سماوات» به هفت لایه محافظ جو زمین اشاره دارد — خوانشی که علم جو نوین آن را تازه و قابل‌فهم می‌سازد. پیش‌نویس انگلیسی کامل است.