دکتر کریم
رستگار

دکتر کریم رستگار در سال ۱۳۲۶ در شیراز، در خانوادهای از طبقه متوسط و معتدل در دینداری به دنیا آمد. از همان کودکی به قرآن کریم علقهمند شد و سالهای دوران دبیرستان را به مطالعه عمیق متن و معنای آن اختصاص داد — شکلگیریای که تمام مسیر فکری زندگیاش را رقم زد.

در دوران تحصیل پزشکی در دانشگاه پهلوی در اواسط دهه ۱۳۴۰، دکتر رستگار به این باور رسید که اصلح اجتماعی واقعی نیازمند درک دقیق قوانین حاکم بر جامعه انسانی است. این باور او را به فعالیت سیاسی و برای یک دهه به عضویت در یک سازمان انقلبی اسلمی کشاند. این سالهای مبارزه سیاسی، زندان و انفرادی بود که فهم او از اسلم دچار تحولی بنیادین شد.

وی با درک محدودیتهای ایدئولوژیک مارکسیزم — که بر فضای روشنفکری ایران غالب بود — و اینکه تفسیرهای سنتی رایج از اسلم هیچ چارچوب علمی کافی برای فهم طبیعت و جامعه ارائه نمیدهند، به خود قرآن روی آورد.

او از تجربه دوران زندان با یک سری برنامه‌های پژوهشی بیرون آمد که بقیه عمرش را به آن‌ها اختصاص داد. پس از اتمام دوره پزشکی، دکتر رستگار آموزش تخصصی در روان‌پزشکی را گذراند و رتبه نخست بورد روان‌پزشکی کشور را کسب کرد، سپس برای انجام پژوهش در علوم اعصاب به دانشگاه کالج لندن رفت و در سال ۱۹۹۰ دوره دکترا در این رشته را به پایان رساند. پژوهش او بر مکانیزم فیزیولوژیک اثر روح بر مغز متمرکز بود — پرسشی که از قرآن به آزمایشگاه برده بود. او با کار بر روی مدل‌های تجربی سایکوفیزیک، چارچوبی تجربی برای فهم رابطه مغز و روح — آن‌طور که قرآن توصیف می‌کند — توسعه داد. علی‌رغم دریافت جایزه به‌عنوان یکی از بهترین پژوهش‌های دوره دکتری، استناد او به حقیقت روح در جلسه دفاع بسیار مناقشه‌برانگیز شد.

با بازگشت به ایران، دکتر رستگار به هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز پیوست، جایی که از سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۹ به عنوان دانشیار فیزیولوژی اعصاب و رئیس گروه فیزیولوژی خدمت کرد. او بیش از دو دهه به عنوان روانپزشک مشاور به کار بالینی ادامه داد و همزمان پروژه علمی بزرگ‌تری را که دهه‌ها پیش در آن سلول انفرادی آغاز شده بود، دنبال می‌کرد. در سال ۲۰۲۰ از دانشگاه بازنشسته شد.

حاصل این پژوهش مادام‌العمر، مجموعه قرآنولوژی است — بیست جلد که کیهان‌شناسی، فیزیک، علوم زمین، منشاء، ماهیت و تکامل حیات، علوم اعصاب، روان‌شناسی، نظریه اجتماعی و الهیات را پوشش می‌دهد. همه جلدها به زبان فارسی کامل شده‌اند. ترجمه‌های انگلیسی تحت نظارت مؤسسه علوم قرآنی در حال آماده‌سازی است. جلد اول، مبانی قرآنولوژی، در آوریل ۲۰۲۶ به انتشارات بریل ارسال شد.

کار دکتر رستگار نه در پی آشتی دادن قرآن با علم است و نه در پی تطبیق قرآن با یافته‌های علمی. کار او بیان حقایق جهان هستی از زبان قرآن است؛ زبانی که در قالب تمثیل‌ها و مدل‌ها رمزگذاری شده تا چراغ راه پیشرفت علمی بشر در تمامی زمینه‌های علمی در طول تاریخ باشد. کتاب‌های دکتر رستگار توصیفی منسجم و از نظر علمی دقیق و روشنگر حقایق جهان هستی از زبان قرآن است.